Wizja artystyczna W1906+40 / Credits - NASA/JPL-CaltechZespół naukowców zauważył olbrzymi cyklon, podobny do Wielkiej Czerwonej Plamy na Jowiszu, w atmosferze niewielkiej i niewyraźnej gwiazdy W1906+40.

Obserwacje prowadzono przy użyciu należących do NASA teleskopów kosmicznych Spitzer i Kepler. W1906+40, to karzeł o typie widmowym L. Do tej grupy zaliczają się najsłabiej świecące gwiazdy oraz brązowe karły – zbyt słabe, by mogły emitować światło. Obiekty tego typu charakteryzują się niską temperaturą efektywną oraz tym, że większość promieniowania jest emitowana w bliskiej podczerwieni.

Obserwacje z teleskopów ESO dostarczyły kluczowego trzeciego wymiaru w badaniach ciemnej strony Wszechświata

X-ray image of the XXL-South Field
This image shows XXL-South Field (or XXL-S), one of the two fields observed by the XXL survey.
XXL is one of the largest quests for galaxy clusters ever undertaken and provides by far the best view of the deep X-ray sky yet obtained. The survey was carried out with ESA’s XMM-Newton X-ray observatory. Additional vital observations to measure the distances to the galaxy clusters were made with ESO facilities.
The area shown in this image was obtained with some 220 XMM-Newton pointings and, if viewed on the sky, would have a two dimensional area a hundred times larger than the full Moon (which spans one half degree), and that is without taking into account the depth that the survey explores.
The red circles in this image show the clusters of galaxies detected in the survey. Along with the other field — XXL-North Field (or XXL-N) — around 450 of these clusters were uncovered in the survey, which mapped them back to a time when the Universe was just half of its present age.
The image also reveals some of the 12 000 galaxies that had very bright cores containing supermassive black holes that were detected in the field.
Źródło:ESA/XMM-Newton/XXL survey consortium/(S. Snowden, L. Faccioli, F. Pacaud)Teleskopy ESO dały międzynarodowemu zespołowi astronomów prezent w postaci trzeciego wymiaru w gigantycznym polowaniu na największe związane grawitacyjnie struktury we Wszechświecie – gromady galaktyk. Obserwacje z VLT i NTT dołączyły do danych z innych obserwatoriów na całej kuli ziemskiej i w kosmosie jako część przeglądu XXL – jednego z największych nakierowanych na gromady galaktyk.

LAurka choinka w czasie pracy po montażuCo może mieć wspólnego choinka z astronomią? I do tego z miłośnikami astronomii w sekcji astronomicznej w Żaganiu?

Sama choinka ma wiele wspólnego z astronomią, bo jest to jeden z pięknych obiektów DS na nocnym niebie. Co prawda w Jednorożcu, więc u nas widywana jedynie zimą ale to z nią często jest utożsamiany związek z Uranią.

Krater Occator na Ceres z tajemniczymi jasnymi obszarami w swoim wnętrzu. Credits: NASA/JPL-Caltech/UCLA/MPS/DLR/IDAJasnymi tworami na Ceres są prawdopodobnie pokłady siarczanu magnezu.

Na kilka miesięcy przez dotarciem sondy Dawn do Ceres oczom naukowców ukazał się niesamowity widok: bardzo jasny twór na powierzchni tej planety karłowatej. W miarę zbliżania się sondy Dawn do Ceres ukazywały się kolejne jasne obszary a największy z nich okazał się znajdować na dnie stosunkowo dużego krateru. Łącznie jasnych obszarów wykryto ponad 130.

Wysoko na płaskowyżu Chajnantor w Andach Chilijskich, Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO), wspólnie z międzynarodowymi partnerami, posiada Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) - najnowocześniejszy teleskop do badania światła pochodzącego od najzimniejszych obiektów we Wszechświecie. Światło to ma długość fali około milimetra, pomiędzy promieniowaniem podczerwonym, a falami radiowymi i jest bardziej znane jako promieniowanie milimetrowe i submilimetrowe. ALMA obejmuje precyzyjnych 66 anten rozmieszczonych na obszarze do 16 km. Ta globalna współpraca to największy istniejący naziemny projekt astronomiczny.Obserwatorium ALMA mogło wykryć nieznane wcześniej obiekty w Układzie Słonecznym lub jego pobliżu. Jest możliwe, że jednym z nich jest super-Ziemia lub nawet brązowy karzeł.

Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) to obserwatorium astronomiczne zlokalizowane na wysokości ponad 5000 metrów w Chile. Docelowo ALMA będzie składać się z 66 anten, wspólnie wykonujących obserwacje na częstotliwościach pomiędzy 84 a 720 GHz.

The surroundings of the interacting galaxy NGC 5291 (annotated)
The spectacular aftermath of a 360 million year old cosmic collision is revealed in great detail in this image from ESO’s Very Large Telescope at the Paranal Observatory. Among the debris surrounding the elliptical galaxy NGC 5291 at the centre is a rare and mysterious young dwarf galaxy known as NGC 5291N. It is providing astronomers with an excellent opportunity to learn more about similar galaxies that are expected to be common in the early Universe, but are normally too faint and distant to be observed by current telescopes.
Źródło:ESOSpektakularne następstwa kosmicznej kolizji sprzed 360 milionów lat zostały szczegółowo ukazane na nowych zdjęciach z należącego do ESO teleskopu VLT w Obserwatorium Paranal. Wśród pozostałości znajduje się rzadka, tajemnicza, młoda galaktyka karłowata. Daje ona astronomom okazję do lepszego poznania podobnych galaktyk, o których sądzi się, że były powszechne we wczesnym Wszechświecie, ale zwykle są zbyt słabe i zbyt odległe, aby je zaobserwować obecnie dostępnymi teleskopami.

Fobos okiem sondy MRO / Credits - NASA, JPL, University of ArizonaNajnowsze symulacje dotyczące największego księżyca Marsa sugerują, że ten obiekt powoli się rozpada.

Fobos jest największym księżycem Marsa. Jest to nieregularny obiekt o rozmiarach ok. 27 × 22 × 18 km. Fobos krąży w odległości mniejszej niż 3 promienie Marsa od tej planety. Z tego powodu jest poddawany dużym pływom. Co więcej, orbita Fobosa stale obniża się – 2 metry na sto lat.

Schemat budowy LTP sondy LISA Pathfinder / Credit: ESARakieta Vega pomyślnie wyniosła w przestrzeń kosmiczną sondę LISA Pathfinder – najdokładniejszy czujnik ruchu w historii.

Trzeciego grudnia o 04:04 GMT z Gujańskiego Centrum Kosmicznego w Gujanie Francuskiej wystartowała rakieta Vega z prekursorem misji LISA – sondą LISA Pathfinder. Naukowcy chcą za pomocą sondy przetestować instrument mający w przyszłości wykryć fale grawitacyjne, zjawiska przewidywanego Teorią Względności oraz jednego ze “świętych Grali” fizyki współczesnej. „Fale grawitacyjne to zaburzenia krzywizny czasoprzestrzeni; są one bardzo słabe i wymagają bardzo czułych detektorów”, mówił Alvaro Gimenez, dyrektor ESA ds. nauki.

Inżynier NASA w trakcie instalacji pierwszego lustra Teleskopu Jamesa Webba / Źródło: NASA/Chris GunnRozpoczął się krytycznie istotny etap budowy Teleskopu Jamesa Webba. Pierwsze z osiemnastu luster teleskopu zainstalowane zostało w strukturze kosmicznego obserwatorium.

Instalację wspomnianego lustra przeprowadzono w zeszłym tygodniu w clean roomie (pomieszczeniu o podwyższonej czystości atmosfery) ośrodka Goddard Space Flight Center agencji NASA. Operacja instalacji wymagała użycia ramienia robota, które uniosło i odpowiednio osadziło do przytwierdzenia lustro mierzące 1,3 metra średnicy. Masa lustra wynosi względnie niewiele, bo 40 kilogramów.

Ziemia i Księżyc sfotografowane przez sondę Hayabusa 2 w dniu 26 listopada 2015 / Credits - JAXAPodczas zbliżenia do Ziemi sonda Hayabusa 2 wykonała zdjęcie naszej planety oraz Księżyca.

Już za dwa dni, 3 grudnia, dojdzie do przelotu sondy Hayabusa 2 obok Ziemi. Przelot nastąpi równo rok po starcie tej japońskiej misji bezzałogowej. Minimalny dystans pomiędzy Ziemią a Hayabusą 2 wyniesie 3100 km.

100 lat OTWA kto? Ogólna Teoria Względności.

Tak to już 100 lat mija od publikacji OTW (Ogólna Teoria Względności) przez Einsteina. I choć wydaje się, że 10^2 to dużo, to jednak nadal rozumiemy jedynie namiastkę tego co ta teoria nam oferuje. Nic jednak nie powinno stać na przeszkodzie by nawet najmłodsze pokolenie zgłębiało jej tajemnice, choćby tylko te odkryte przez naukowców. Tak taż się stało na naszych kolejnych zajęciach miłośników astronomii. Była to niejako kontynuacja Keplerowskich Inspiracji Astronomicznych, jakie odbyły się zaledwie dwa tygodnie temu przy okazji rocznicy Johannesa Keplera.

Upadek rakiety BIGOS w Mrzezinie (25.11.2015)

Demonstrator technologii BIGOS przed startem / Credits: SpaceForestW Mrzezinie, małej miejscowości w pobliżu Gdyni na spadochronach opadła rakieta firmy SpaceForest wzbudzając duże zainteresowanie. Wiele informacji medialnych nie podaje jednak dokładnych szczegółów dotyczących tego nie do końca udanego testu.

Firma SpaceForest sp. z o.o. ma siedzibę w Gdyńskim Parku Naukowo-Technologicznym i zatrudnia blisko 20 osób. Realizuje m.in. projekty technologiczne dla Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) oraz w ramach programów badawczo rozwojowych Unii Europejskiej. SpaceForest sp. z o.o wystawiał się również na International Astronautical Congress, najważniejszych targach sektora kosmicznego, który w październiku odbył się w Jerozolimie.

Olbrzymią gwiazdę przebadano w trakcie chudnięcia

VLT image of the surroundings of VY Canis Majoris seen with SPHERE
The star VY Canis Majoris is a red hypergiant, one of the largest known stars in the Milky Way. It is 30–40 times the mass of the Sun and 300 000 times more luminous. In its current state, the star would encompass the orbit of Jupiter, having expanded tremendously as it enters the final stages of its life.
New observations of the star using the SPHERE instrument on the VLT have clearly revealed how the brilliant light of VY Canis Majoris lights up the clouds of material surrounding it and have allowed the properties of the component dust grains to be determined better than ever before.
In this very close-up view from SPHERE the star itself is hidden behind an obscuring disc. The crosses are artefacts due to features in the instrument.
Źródło: ESOZespół astronomów korzystający z należącego do ESO teleskopu VLT uzyskał najbardziej szczegółowe zdjęcia hiperolbrzyma VY Canis Majoris. Obserwacje pokazują w jaki sposób nieoczekiwanie duże ziarna pyłu otaczającego gwiazdę pozwalają jej na utratę niesamowicie olbrzymich ilości masy w początkowej fazie umierania gwiazdy. Proces ten, który zrozumiano po raz pierwszy, jest niezbędny, aby przygotować tego typu olbrzymie gwiazdy na ich wybuchowy koniec w postaci supernowych.

Przestrzeń pomiędzy Ziemią a Księżycem często naruszają małe planetoidy Dwudziestego listopada doszedł do bliskiego przelotu meteoroidu 2015 WP2. Minimalny dystans wyniósł około 230 tysiące kilometrów.

Moment przelotu 2015 WP2 nastąpił 20 listopada z maksymalnym zbliżeniem około godziny 02:42 CET. Minimalny dystans pomiędzy tym meteoroidem a Ziemią wyniósł około 230 tysiące kilometrów, czyli 0,6 średniej odległości do Księżyca.

Po okresie “za” Słońcem sonda STEREO-A wraca do regularnych obserwacji naukowych.

Sondy STEREO obserwujące Słońce / Credits - NASADwie, prawie identyczne sondy STEREO (Solar TErrestrial RElations Observatory) zostały wystrzelone w październiku 2006 roku. Jedna z nich (STEREO-A) została skierowana na orbitę heliocentryczną, nieco mniejszą od ziemskiej (czas obiegu 346 dni), a druga (STEREO-B) na orbitę nieco większą od ziemskiej (czas obiegu 388 dni). W konsekwencji obie sondy zaczęły stopniowo oddalać się od Ziemi i tym samym zwiększać kąt pomiędzy sobą.

Nowy, ambitny projekt Dark Energy Survey - obserwatorium projektu.
The dome of the Blanco telescope in Chile which will be home to the DES camera. Nowy, ambitny projekt Dark Energy Survey może pomóc w rozwiązaniu zagadki, dlaczego przestrzeń coraz szybciej się rozszerza

Masywne galaktyki wykryte we wczesnym Wszechświecie.
ESO’s VISTA survey telescope has spied a horde of previously hidden massive galaxies that existed when the Universe was in its infancy. By discovering and studying more of these galaxies than ever before, astronomers have for the first time found out exactly when such monster galaxies first appeared.
The newly discovered massive galaxies are marked on this image of the UltraVISTA field.
Źródło:ESO/UltraVISTA team. Acknowledgement: TERAPIX/CNRS/INSU/CASUTeleskop VISTA znalazł najwcześniejsze olbrzymie galaktyki

Należący do ESO teleskop VISTA do przeglądów nieba odnalazł grupę wcześniej nieznanych galaktyk, które istniały gdy Wszechświat był w wieku niemowlęcym. Dzięki odkryciu i zbadaniu większej liczby tego typu galaktyk niż kiedykolwiek, astronomowie ustalili kiedy po raz pierwszy pojawiły się takie monstrualne galaktyki.

Fot. G. Hüdepohl/atacamaphoto.com/ESOWokół Drogi Mlecznej orbitują galaktyki karłowate. Są one nie tylko małe, ale i bardzo stare. Dlaczego zastygły w rozwoju jak kamienie?

Wizja artystyczna GJ 1132b / Credits - Dana BerryOdkryto nową skalistą egzoplanetę w odległości zaledwie 39 lat świetlnych od Układu Słonecznego. Ze względu na pewne podobieństwa, naukowcy przyrównują ją Wenus.

Odkrywanie egzoplanet ma olbrzymie znaczenie naukowe. W szczególności dotyczy to planet skalistych, takich jak planety wewnętrzne Układu Słonecznego. W odróżnieniu od gazowych olbrzymów, są one trudniejsze do wykrycia, ale to właśnie prawdopodobnie tylko na nich może się rozwinąć życie.

Wejście WT1190F w atmosferę / Credits - IAC/UAE/NASA/ESAPiętnastego listopada doszło do bliskiego przelotu meteoroidu 2015 VY105 koło Ziemi. Minimalny dystans wyniósł około 34,5 tysiąca kilometrów. Dwa dni wcześniej kosmiczny śmieć o oznaczeniu WT1190F spłonął w atmosferze.

Moment przelotu 2015 VY 105 nastąpił 15 listopada z maksymalnym zbliżeniem około godziny 04:39 EST. Minimalny dystans pomiędzy meteoroidem a Ziemią wyniósł około 34,5 tysiąca kilometrów, czyli zaledwie 0,09 średniej odległości do Księżyca. Jest to odległość zbliżona do orbity geostacjonarnej.

Wieczór Keplera z okazji 385 rocznicy śmierci tego wybitego astronoma i mieszkańca Żagania

Wieczór Keplera 14.11.2015r. - Keplerowskie Inspiracje AstronomiczneImmanuel Kant nazwał go „najwytrawniejszym myślicielem jaki się kiedykolwiek narodził”. Mowa oczywiście o Johannesie Keplerze, którego 385 rocznicę śmierci obchodzimy w dniu jutrzejszym - 15 listopada. Gdyby zmarł na jedną z licznych chorób, na które chorował w wieku 25 lat, zapewne zostawił by po sobie klasyczne epitafium hipochondryka „Czyż nie mówiłem, że jestem chory”. On jednak pod koniec swojego życia zrozumiał znaczenie swoich osiągnięć.

Przestrzeń pomiędzy Ziemią a Księżycem często naruszają małe planetoidyBliskie przeloty 2015 VP64 (05.11.2015) i 2015 VU64 (06.11.2015)

Piątego i szóstego listopada pomiędzy Ziemią a Księżycem przemknęły dwa małe obiekty, które otrzymały oznaczenia 2015 VP64 i 2015 VU64.

Meteoroid o oznaczeniu 2015 VP64 przebywał bliżej naszej planety niż Księżyc 5 listopada przez około siedem godzin. Moment maksymalnego zbliżenia do Ziemi nastąpił tego dnia o godzinie 10:15 CET. Minimalny dystans do naszej planety wyniósł wówczas około 280 tysięcy kilometrów, czyli około 0,73 odległości do Księżyca. Średnicę 2015 VP64 wyznaczono na około 8 metrów.

Photo by Dr. Sebastian Egner - Subaru Telescope, NAOJ.Na wczorajszej konferencji Amerykańskiego Towarzystwa Astronomicznego ogłoszono odkrycie najodleglejszego obiektu w naszym układzie.

VLT wykonał mapę resztek po posiłku białego karła

Artist’s impression comparing the disc of material around SDSS J1228+1040 and Saturn
An artist's impression of the debris disc around the white dwarf SDSS J1228+1040 (left) at the same scale as Saturn and its rings (right). While the white dwarf in SDSS J1228+1040 has about seven times smaller diameter than Saturn, it has a mass 2500 times greater.
Źródło:Mark Garlick (www.markgarlick.com) and University of Warwick/ESO/NASA/CassiniPozostałości po śmiertelnej interakcji pomiędzy umarłą gwiazdą, a jej kolacją w postaci planetoidy zostały po raz pierwszy szczegółowo zbadane przez międzynarodowy zespół astronomów korzystający z Bardzo Dużego Teleskopu (VLT) w Obserwatorium Paranal w Chile, które należy do ESO. Daje to wgląd w daleką przyszłość Układu Słonecznego.

Teleskop Kosmiczny Kepler / Credits: NASA-JPL, domena publicznaTeleskop Kepler odkrył trzy małe egzoplanety krążące wokół czerwonego karła. Jedna z nich ma masę ponad 10 mas Ziemi i gęstość większą od gęstości żelaza.

Misja kosmicznego teleskopu Kepler już doprowadziła do wykrycia i potwierdzenia blisko tysiąca planet pozasłonecznych. Dzięki tej misji wykryto ponad połowę ze wszystkich obecnie znanych egzoplanet. Na potwierdzenie czeka jeszcze ponad cztery tysiące kandydatów i przynajmniej kilkaset nieznanych wcześniej gwiazd zmiennych.

Grupa plam 2443Czwartego listopada dwa obszary aktywne wyemitowały trzy rozbłyski klasy M. Najsilniejszy z nich był klasy M3.7 i wytworzył koronalny wyrzut masy.

Druga połowa października to okres niskiej aktywności słonecznej. Dopiero 31 października nastąpił pierwszy rozbłysk dolnych stanów klasy M od dwóch tygodni.

Wizja przelotu sondy New Horizons obok PT1 (2014 MU69) / Credits - NASA/JHUAPL/SwRI/Alex ParkerPo czterech udanych manewrach sonda New Horizons zmierza ku planetoidzie 2014 MU69. Przelot nastąpi około 1 stycznia 2019 roku.
Czternastego lipca sonda New Horizons (NH) przeleciała w pobliżu planety karłowatej Pluton. Był to pierwszy przelot obok tego obiektu i symboliczny koniec pierwszej fazy eksploracji Układu Słonecznego. Oczom naukowców ukazał się niespodziewany widok: ślady ciągłej aktywności i w wielu miejscach młoda (w geologicznym sensie) powierzchnia Plutona.

Nowy instrument na radioteleskopie APEX do poszukiwania wody we Wszechświecie

New APEX instrument for finding water in the Universe.
A new instrument attached to the 12-metre Atacama Pathfinder Experiment (APEX) telescope at 5000 metres above sea level in the Chilean Andes is opening up a previously unexplored window on the Universe. The Swedish–ESO PI receiver for APEX (SEPIA) will detect the faint signals from water and other molecules within the Milky Way, other nearby galaxies and the early Universe.
In this picture engineers from Onsala Space Observatory's Group for Advanced Receiver Development examine the top part of SEPIA before installation at APEX. On the left Mathias Fredrixon and Denis Meledin (leaning down), and behind them Igor Lapkin.
Źródło:ESO/Sascha KrauseNowy instrument, który został zamontowany na 12-metrowym radioteleskopie Atacama Pathfinder Experiment (APEX) na 5000 metrach n.p.m. w Andach Chilijskich, otworzył wcześniej mało wykorzystywane okno na Wszechświat. SEPIA - odbiornik dla APEX przygotowany przez Szwecję i ESO – będzie wykrywać słabe sygnały od wody i innych molekuł w Drodze Mlecznej oraz pobliskich galaktykach i we wczesnym Wszechświecie.

Międzynarodowa Stacja Kosmiczna - widok z 2011 roku / Credits - NASADrugiego listopada minęło piętnaście lat stałej załogi na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.
31 października 2000 roku, o 08:52 CET nastąpił start misji Sojuz TM-31 z Bajkonuru. Załogę stanowiło trzech kosmonautów: dwóch Rosjan (Sergiej Krikalow i Jurij Gidzenko) oraz jeden Amerykanin (William Sheperd). Celem misji Sojuz TM-31 był Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS), wówczas składająca się z zaledwie trzech modułów: Zarja, Zwiezda i Unity.

Cumowanie do ISS nastąpiło 2 listopada o godzinie 10:21 CET. Rozpoczęło się stałe przebywanie człowieka w przestrzeni kosmicznej na pokładzie Stacji. To przebywanie człowieka trwa bez przerwy do dziś. Warto tu dodać, że wcześniejszy rekord stałego pobytu człowieka w przestrzeni kosmicznej wynosił prawie 10 lat (5 września 1989 do 28 sierpnia 1999) i został wykonany na stacji Mir.

Grafika ukazujące lokalne otoczenie międzygwiezdne, przez które poruszać się będzie Voyager 1 w najbliższych latach / Credits - UNHSonda Voyager 1 od trzech lat porusza się w przestrzeni międzygwiezdnej. Jak na razie jest to przestrzeń, na którą duży wpływ wywiera heliosfera.

W lipcu i sierpniu 2012 roku sonda Voyager 1 zarejestrowała znaczne zmiany w natężeniu rejestrowanych nisko i wysokoenergetycznych cząstek. Te zmiany były sygnałem zbliżającej się “granicy” pomiędzy Układem Słonecznym a przestrzenią międzygwiezdną. Źródłem cząstek niskoenergetycznych jest nasze Słońce, a wysokoenergetycznych różne źródła w naszej Galaktyce. Obserwując zmiany w poziomach występującego natężenia tych cząstek można otrzymać częściowy dowód na opuszczenie Układu Słonecznego.

Zbliżenie na 2015 TB145 / Credits - NAC-Arecibo, NSFOpublikowano pierwsze obrazy radarowe 2015 TB145, która 31 października przeleci dość blisko Ziemi i Księżyca. Obserwacje w podczerwieni sugerują, że może to być pozostałość po komecie.

Planetoida 2015 TB145 została odkryta 10 października tego roku przez jeden z teleskopów programu Pan-STARRS. Szybko okazało się, że jest to planetoida typu NEO (Near Earth Object), której orbita zbliża się do naszej planety.

VISTA finds hidden feature of Milky Way
Astronomers using the VISTA telescope at ESO’s Paranal Observatory have discovered a previously unknown component of the Milky Way. By mapping out the locations of a class of stars that vary in brightness called Cepheids, a disc of young stars buried behind thick dust clouds in the central bulge has been found.
This diagram shows the locations of the newly discovered Cepheids in an artist’s rendering of the Milky Way. The yellow star indicates the position of the Sun.
Źródło:ESO/Microsoft WorldWide TelescopeAstronomowie korzystający z teleskopu VISTA w Obserwatorium Paranal należącym do ESO odkryli nieznany do tej pory składnik Drogi Mlecznej. Wykonujący mapy położeń klasy gwiazd, które zmieniają jasność i są nazywane cefeidami, znaleziono dysk złożony z młodych gwiazd ukrytych za grubym dyskiem z obłoków pyłowych w centralnym zgrubieniu galaktycznym.